De opkomst van digital twins — of in de terminologie van Dassault Systèmes: virtual twins — markeert een belangrijke verschuiving in de manier waarop industriële bedrijven hun productie organiseren. Waar digital twins lange tijd vooral werden ingezet om afzonderlijke machines of productielijnen te optimaliseren, ontstaat nu een volgende stap: de integratie van deze virtuele modellen met digitale representaties van de supply chain.
Volgens Florence Verzelen, executive vice president bij Dassault Systèmes, ligt daar de sleutel tot een fundamenteel nieuwe manier van produceren. “De echte doorbraak komt wanneer je de virtual twin van je fabriek koppelt aan die van je supply chain. Dan kun je productie en logistiek gelijktijdig aanpassen, in plaats van na elkaar.”
Van simulatie naar integraal systeem
In veel industriële omgevingen zijn virtual twins inmiddels gemeengoed. Ze worden gebruikt om prestaties te analyseren, onderhoud te voorspellen en nieuwe configuraties te testen zonder de fysieke productie te verstoren.
Maar zolang al dit soort modellen los van elkaar opereren, blijft de impact relatief beperkt. De complexiteit van moderne productie zit immers niet alleen in de fabriek zelf, maar juist ook in de keten daaromheen: leveranciers, transport, beschikbaarheid van grondstoffen en geopolitieke risico’s.
Door deze elementen samen te brengen in één digitaal model ontstaat een geïntegreerd systeem waarin veranderingen direct doorwerken in de hele keten.
Een fabriek die meebeweegt met de keten
Een van de meest concrete voorbeelden van deze ontwikkeling is te vinden bij farmaceut Sanofi. In Lyon realiseerde het bedrijf een zogenoemde evolutive plant, waarin de virtual twin van de fabriek direct is gekoppeld aan die van de supply chain.
De uitdaging: snel kunnen schakelen tussen verschillende vaccins, zonder vooraf te weten welk type nodig zal zijn. Traditioneel vraagt zo’n omschakeling maanden aan voorbereiding en afstemming.
In de nieuwe opzet gebeurt dat vrijwel gelijktijdig. “Wanneer de fabriek overschakelt naar een andere productie, wordt de supply chain automatisch mee aangepast”, legt Florence Verzelen tijdens een interview op de Hanniover Messe 2026 uit. “De juiste grondstoffen, leveranciers en logistieke routes worden direct herberekend.”
Het effect is ingrijpend: omschakelingen die voorheen maanden duurden, kunnen nu in uren plaatsvinden.
Industrial world models en de rol van AI
Een belangrijke rol in deze ontwikkeling is weggelegd voor AI en zogeheten industrial world models. Deze gaan verder dan de klassieke digital twin door niet alleen te simuleren, maar ook te leren.
In zo’n virtuele omgeving kunnen bijvoorbeeld autonome mobiele robots (AMR’s), AGV’s en andere systemen worden getraind voordat ze in de echte fabriek worden ingezet. Dit maakt het mogelijk om nieuwe productiescenario’s volledig digitaal te testen.
Dat is vooral relevant in sectoren waar flexibiliteit cruciaal is. “Bedrijven moeten vandaag de dag extreem snel kunnen reageren op veranderingen in hun supply chain”, zegt Verzelen. “De virtual twin maakt het mogelijk om die veranderingen eerst virtueel door te rekenen en daarna direct door te voeren.”
De opkomst van de software-defined factory
De integratie van virtual twins, AI en supply chain-modellen leidt tot wat steeds vaker wordt aangeduid als de software-defined factory. In zo’n omgeving worden productieprocessen niet langer primair bepaald door fysieke configuraties, maar door software en data.
Dat vertaalt zich in fabrieken die:
- flexibel kunnen schakelen tussen verschillende producten
- realtime worden aangestuurd op basis van data
- snel kunnen inspelen op verstoringen in de keten
- continu worden geoptimaliseerd met behulp van AI
Een belangrijk aspect is dat ook producten zelf steeds vaker software-defined worden. Net zoals auto’s en industriële systemen via updates nieuwe functionaliteit krijgen, geldt dat principe ook voor productieomgevingen.
Supply chain als onderdeel van productie
De traditionele scheiding tussen fabriek en supply chain vervaagt daarmee snel. In plaats van een externe factor wordt de supply chain een integraal onderdeel van het productieproces.
Dat is geen overbodige luxe. De afgelopen jaren hebben laten zien hoe kwetsbaar mondiale ketens zijn, met verstoringen door pandemieën, geopolitieke spanningen en tekorten aan kritische componenten.
Door supply chain-data te integreren in de virtual twin ontstaat een systeem dat niet alleen reageert op verstoringen, maar deze ook kan voorspellen en alternatieven kan doorrekenen.
Concurrentie op snelheid en flexibiliteit
Voor industrieën zoals farmacie, automotive en hightech wordt deze ontwikkeling steeds meer een concurrentiefactor. In markten waar snelheid cruciaal is, bepaalt het vermogen om snel te schakelen wie de markt wint.
Dat geldt in het bijzonder voor de farmaceutische sector, waar de eerste partij die een product beschikbaar heeft vaak het grootste marktaandeel verovert.
De software-defined factory maakt het mogelijk om die snelheid daadwerkelijk te realiseren — niet alleen in productie, maar in de volledige keten.
Uitdagingen voor de industrie
Tegelijkertijd is de adoptie nog niet overal even ver. Grote industriële spelers lopen voorop, terwijl veel middelgrote bedrijven nog zoeken naar de juiste aanpak.
De belangrijkste drempels liggen bij:
- het vinden van de juiste expertise
- het integreren van bestaande systemen
- het betrekken van partners in de keten
- het ontwikkelen van nieuwe vaardigheden
Vooral dat laatste is cruciaal. De stap naar een software-defined factory vraagt niet alleen om technologie, maar ook om een andere manier van denken over productie.
Van innovatie naar standaard
Wat deze ontwikkeling onderscheidt van eerdere trends, is dat de eerste implementaties inmiddels operationeel zijn. Projecten zoals die bij Sanofi laten zien dat de koppeling tussen fabriek en supply chain in de praktijk werkt.
De verwachting is dat deze aanpak zich de komende jaren verder zal verspreiden. Naarmate meer bedrijven investeren in virtual twins en AI, zal de software-defined factory uitgroeien tot een nieuwe standaard in de industrie.
Voor managers en technici betekent dat een duidelijke opdracht: niet alleen kijken naar optimalisatie binnen de fabriek, maar naar de integratie van de volledige keten. In die samenhang ontstaat de flexibiliteit die nodig is om te opereren in een steeds onvoorspelbaarder industriële omgeving.
