Orange Cyberdefense: AI-koppelingen vormen nieuw ketenrisico voor Nederlandse organisaties

Nieuwe AI-aanvallen laten zien hoe kwetsbaar orga­ni­sa­ties zijn voor fouten in AI-koppe­lingen. Volgens Orange Cyber­de­fense groeit het risico dat één enkele mislei­ding, prompt injection of gestolen toegang­stoken zich razend­snel door bedrijfs­net­werken verspreidt. Daarmee ontstaat een nieuw type supply­chain-dreiging, maar dan via AI-systemen zelf. “Wie nu geen maat­re­gelen treft, geeft aanval­lers de ruimte om het tempo te bepalen”, waar­schuwt Matthijs van der Wel-ter Weel, Strategic Advisor bij Orange Cyberdefense.

Meerdere inci­denten maken de urgentie zicht­baarder dan ooit, zo blijkt uit de meest recente editie van de Security Navigator, het jaar­lijkse onder­zoeks­rap­port van Orange Cyber­de­fense. De EchoLeak-aanval op Microsoft 365 Copilot toonde hoe een verborgen opdracht in een e‑mail voldoende was om de inge­bouwde AI te misleiden. Ook de OAuth-aanval op Salesloft en Drift liet zien hoe een gestolen token van een AI-chatbot toegang gaf tot honderden bedrijfsomgevingen.

Volgens Orange Cyber­de­fense zijn dit geen op zichzelf staande voor­beelden, maar vroege signalen van een struc­tu­reel risico. “AI wordt steeds meer een verbin­dende laag tussen systemen”, zegt Van der Wel-ter Weel. “Als een aanvaller één AI-koppeling weet te mani­pu­leren, kan dat ongemerkt door­werken naar allerlei processen, appli­ca­ties en data waar die AI toegang toe heeft. Dat maakt dit risico funda­men­teel anders dan klassieke kwetsbaarheden.”

AI als nieuwe schakel in ketenrisico’s

Die nieuwe kwets­baar­heden ontstaan vooral doordat AI steeds dieper in bedrijfs­pro­cessen terecht­komt. Veel orga­ni­sa­ties gebruiken AI-agenten in appli­ca­ties, plug-ins en interne workflows. Dat maakt het lastig om precies te zien waar AI toegang heeft en welke rechten daar­achter schuilgaan.

Volgens Orange Cyber­de­fense ontstaat een nieuw soort keten­ri­sico, opgebouwd uit drie lagen:

1. De invoer die een AI-model ontvangt, zoals e‑mails of klantinformatie.
2. De koppe­lingen met apps, tokens en plug-ins.
3. De data­stromen waar AI zelf­standig mee werkt.

“Die drie lagen vormen samen een netwerk waarin één fout zich kan verspreiden naar andere systemen”, zegt Van der Wel-ter Weel. “Het gebeurt soms zonder dat een mede­werker iets hoeft te openen of te klikken. Dat maakt deze aanvallen zo verraderlijk.”

Daar­bo­venop ontstaan nieuwe afhan­ke­lijk­heden van een klein aantal mondiale AI-leve­ran­ciers. De hoge ontwik­kel­kosten, geopo­li­tieke span­ningen en snelle product­wij­zi­gingen vergroten het risico dat orga­ni­sa­ties plots zonder onder­steu­ning staan. Volgens Orange Cyber­de­fense kan dat direct gevolgen hebben voor de bevei­li­ging van AI-systemen die diep in processen zijn ingebed.

Organisaties onderschatten de impact

Orange Cyber­de­fense waar­schuwt dat veel bedrijven AI nog behan­delen als een vrij­blij­vende func­ti­o­na­li­teit, terwijl de tech­no­logie vaak toegang heeft tot dezelfde data en rechten als kritieke bedrijfsapplicaties.

“AI heeft soms meer toegang dan een gemid­delde mede­werker”, zegt Van der Wel-ter Weel. “Dat maakt AI niet alleen een hulp­middel, maar ook een hoog gepri­vi­le­gi­eerd systeem dat bescher­ming nodig heeft. We zien dat die stap nog vaak ontbreekt.”

Drie maatregelen voor veilige inzet van AI

Orange Cyber­de­fense adviseert orga­ni­sa­ties om AI direct te behan­delen als een account van een systeem­be­heerder. Dat betekent een combi­natie van tech­ni­sche en orga­ni­sa­to­ri­sche maatregelen:

1. Inzicht in AI-koppe­lingen en datastromen

Veel orga­ni­sa­ties weten niet precies waar AI actief is, welke plug-ins meedraaien of welke appli­ca­ties via AI indirect met elkaar verbonden zijn. Dat leidt tot blinde vlekken. Zonder een volledig overzicht kunnen bedrijven niet beoor­delen waar de grootste risico’s ontstaan.

Volgens Orange Cyber­de­fense moet elke orga­ni­satie beginnen met een inven­ta­ri­satie die verge­lijk­baar is met asset­ma­na­ge­ment voor kritieke systemen: zichtbaar maken welke modellen draaien, welke cloud­in­ter­faces zijn inge­scha­keld, hoe data worden verwerkt en welke rechten hierbij horen. “Zonder inzicht is elke bevei­li­gings­maat­regel symp­toom­be­strij­ding”, zegt Van der Wel-ter Weel. “Dit is de basis. Geen overzicht betekent geen controle.”

2. Beperk rechten en toegangstokens

AI-systemen krijgen in veel bedrijven auto­ma­tisch dezelfde rechten als de appli­ca­ties waarin ze zijn ingebouwd. Dat lijkt efficiënt, maar vergroot het risico dat één mislei­ding of gestolen token toegang geeft tot complete bedrijfsomgevingen.

Orange Cyber­de­fense ziet in veel inci­den­ton­der­zoeken dat juist die over­ma­tige rechten de impact vergroten. Orga­ni­sa­ties moeten daarom privi­leges scheiden, tokens isoleren, minimale toegang instellen en gevoelige acties blokkeren tenzij deze expliciet nodig zijn. “We zien regel­matig dat één token toegang geeft tot meerdere omge­vingen tegelijk. Dat is vragen om problemen”, waar­schuwt Van der Wel-ter Weel. “AI moet dezelfde streng­heid krijgen als een admin-account: alleen toegang waar het strikt nood­za­ke­lijk is.”

3. Continue moni­to­ring van AI-gedrag

AI-systemen opereren autonoom en kunnen zelf­standig acties uitvoeren, data opvragen of processen starten. Dat vraagt om moni­to­ring die verder gaat dan klassieke detec­tie­sys­temen. Naast bekende patronen moeten orga­ni­sa­ties letten op afwijkend gedrag van de AI zelf: onge­brui­ke­lijke dataflows, auto­ma­ti­sche aanpas­singen in workflows of output die niet past bij normaal gebruik.

Volgens Orange Cyber­de­fense moet AI worden opgenomen in SOC-processen, met duide­lijke drem­pel­waarden, logging en detectie op gedrags­ni­veau. “AI werkt sneller dan een mens, dus afwij­kingen verspreiden zich ook sneller”, zegt Van der Wel-ter Weel. “Als je dat niet monitort, zie je een aanval pas wanneer de schade al is aangericht.”

Beveilig zoals de meest kritieke systemen

Volgens Van der Wel-ter Weel zijn deze maat­re­gelen de enige manier om de impact van ketting­re­ac­ties te beperken. “AI biedt enorme kansen voor effi­ci­ëntie en detectie, maar alleen wanneer de tech­no­logie net zo streng wordt beveiligd als onze meest kritieke systemen. Anders kan één simpele mislei­ding uitgroeien tot een incident dat meerdere appli­ca­ties tegelijk raakt. Dat is het laatste wat orga­ni­sa­ties kunnen gebruiken.”

Download Security Navigator 2026

De volledige analyse van deze ontwik­ke­lingen is te vinden in de Security Navigator 2026, het jaar­lijkse onder­zoeks­rap­port van Orange Cyber​de​fense​.Download het rapport hier.