De tegenstelling is inmiddels meer dan bekend: Europa zou te veel reguleren, de Verenigde Staten juist te weinig. Zeker rond kunstmatige intelligentie lopen de meningen uiteen. Terwijl Brussel werkt aan kaders voor veilige en transparante AI, waarschuwen critici dat te strikte regels innovatie kunnen afremmen. Tegelijkertijd klinkt vanuit andere delen van de wereld juist de roep om méér toezicht.
Voor Shreyas Vasanth Kumar, SVP & Head – Continental Europe bij de Indiase IT-dienstverlener Hexaware, is die tegenstelling minder zwart-wit dan ze vaak wordt voorgesteld. “Een goed percentage aan regulering beschermt de eindgebruiker”, zegt hij in een interview vanuit Londen. “Dat is noodzakelijk en goed. Maar het is ook gezond dat er elders in de wereld een tegenstem is die ons scherp houdt en vraagt: doen we niet te veel?”
Regulering als onderdeel van ons sociale weefsel
Volgens Kumar moet de discussie minder ideologisch worden gevoerd en meer vanuit het perspectief van bedrijfsvoering en interoperabiliteit. Regulering is geen abstract politiek instrument, maar een uitdrukking van maatschappelijke keuzes. “Regels worden niet gemaakt door mensen van buitenaf”, benadrukt hij. “Het zijn wijzelf die proberen onszelf te beschermen. Het is onderdeel van het sociale weefsel van onze maatschappij.”
De afgelopen decennia hebben sectoren als financiële dienstverlening, farma, transport en automotive zich ontwikkeld tot sterk gereguleerde omgevingen. Toch zijn daar ingrijpende innovaties uit voortgekomen, van elektrische voertuigen tot complexe, maar goed functionerende digitale platformen. “Regulering heeft innovatie niet gestopt, sterker nog: het kan juist een aanjager van innovatie zijn”, stelt Kumar. “We hebben elektrische auto’s gekregen in een gereguleerde wereld. We hebben nu AI in een gereguleerde wereld.”
Daarmee verwerpt hij het simplistische idee dat regels per definitie innovatie smoren. Wel erkent hij dat de relatie tussen beide complex is. “Het woord ‘regulering’ correleert niet vanzelfsprekend met ‘innovatie’”, zegt hij. “Maar als je de juiste checks and balances introduceert, zorg je dat technologie opereert binnen grenzen die passen bij een samenleving die uiteindelijk mensen moet dienen.”
Over- en onderregulering: twee risico’s
Volgens Kumar schuilt er gevaar in beide uitersten. Te weinig regulering kan leiden tot kortetermijnwinst met langetermijnschade, bijvoorbeeld rond veiligheid, privacy of maatschappelijke impact. Te veel regels kan processen vertragen of administratieve lasten verhogen. Maar het debat moet volgens hem niet worden gereduceerd tot een simpele keuze tussen ‘vrijheid’ en ‘beperking’.
Hij wijst op actuele voorbeelden uit de AI-wereld, waar zelfs zeer innovatieve bedrijven publiekelijk discussiëren over grenzen en verantwoordelijkheden. “Het is mogelijk om zeer innovatief te zijn en tegelijkertijd te zeggen: we moeten hier goed over nadenken”, aldus Kumar. “Soms is pauzeren verstandiger dan blind versnellen.”
In Europa is regulering voor bedrijven inmiddels een gegeven. “Het is een fact-of-life”, zegt hij. Organisaties hebben compliance-structuren, audit-trails en governance-processen geïntegreerd in hun dagelijkse bedrijfsvoering. Regulering is geen externe hindernis meer, maar een parallel systeem dat meedraait met de business.
AI-adoptie in Europa versnelt
Terwijl regulering in Europa als vaststaand kader geldt, ziet Kumar dat de aandacht voor AI in korte tijd sterk is toegenomen. “In de afgelopen kwartalen is er een duidelijke omslag geweest”, vertelt hij. “AI staat nu echt front-and-center in de gesprekken die wij met klanten voeren.”
Hij spreekt wekelijks met klanten in verschillende Europese landen en merkt dat bestuurders en IT-afdelingen steeds concreter willen weten hoe AI kan worden geïntegreerd in hun processen. Dat varieert van productiviteitsverbetering in softwareontwikkeling tot het herontwerpen van complete workflow-ketens.
Volgens Kumar spelen daarbij drie parallelle bewegingen. Ten eerste is er de brede inzet van AI-tools via hyperscalers om medewerkers productiever te maken. Ten tweede wordt AI ingebed in kernprocessen, wat diepere architecturale keuzes vereist. Ten derde groeit de aandacht voor datalokalisatie en soevereiniteit.
Soevereiniteit als randvoorwaarde
De discussie over digitale soevereiniteit is daarbij volgens Kumar niet zozeer een aanjager van AI-adoptie, als wel een essentiële randvoorwaarde. “Ik zie soevereiniteit vooral als een guardrail”, zegt hij. “De echte stimulans voor AI is marktgedreven. Bedrijven zien wat hun concurrenten doen en voelen de druk om mee te bewegen.”
Tegelijkertijd is het voor gereguleerde Europese organisaties ondenkbaar dat productiedata vrijelijk buiten de EU circuleert. “Als je in Europa actief bent en gereguleerd bent, dan moet AI hier draaien”, stelt Kumar resoluut. “De tijd is echt voorbij dat een Europese onderneming in een gereguleerde markt productiedata zomaar naar een andere jurisdictie zal laten gaan.”
Dit betekent in zijn ogen echter niet dat Europese bedrijven zich volledig afsluiten van mondiale innovatie. In testomgevingen kan worden gewerkt met synthetische data en internationale modellen. Maar voor productieomgevingen gelden strikte eisen. “Soevereiniteit moet ingebouwd zijn in de oplossing”, aldus Kumar. “Het is geen optie.”
Wat infrastructuur betreft verwacht hij dat veel organisaties blijven uitbesteden, maar dan bij voorkeur aan Europese datacenterpartijen. Alleen zeer grote ondernemingen zullen massaal eigen GPU-clusters en AI-infrastructuur bouwen.
De EU-India handelsrelatie
Voor een bedrijf als Hexaware, met Indiase wortels en een sterke Europese aanwezigheid, speelt ook de bredere economische context een rol. De EU en India hebben na lange onderhandelingen een vrijhandelsakkoord gesloten. Voor de IT-sector zijn vooral afspraken rond datastromen, markttoegang en erkenning van standaarden van belang.
Hoewel Kumar daar in het gesprek niet diep op inging, onderstreepte hij wel het belang van interoperabiliteit en wederzijds vertrouwen. Een stabiel handelskader kan het voor Europese bedrijven eenvoudiger maken om samen te werken met Indiase IT-dienstverleners, terwijl tegelijkertijd wordt voldaan aan Europese compliance-eisen.
India als neutrale partij
De recente AI Impact Summit in New Delhi bood volgens Kumar vooral een “positief momentum” voor het mondiale debat. De bijeenkomst, waar 88 landen de niet-bindende New Delhi Declaration onderschreven, draaide om inclusieve en mensgerichte AI-ontwikkeling. Tegelijkertijd werd ruim 200 miljard dollar aan investeringen in AI en deep tech in India aangekondigd.
“Wat het meest waardevol was, is de neutraliteit die India kan brengen”, zegt Kumar. In een wereld waarin de AI-infrastructuur grotendeels wordt gedomineerd door de VS en China, positioneert India zich als een bruggenbouwer. “India wordt steeds meer gezien als een redelijke, neutrale speler die met iedereen kan samenwerken zonder partij te kiezen.”
Die positie kan ook bedrijven als Hexaware ten goede komen. In Europa bestaat naast grote multinationals een brede laag van middelgrote ondernemingen die internationale samenwerking verkennen. “Voor die – zoals ze het in Duitsland noemen – Mittelstand-laag is het nog steeds deels een educatief proces”, aldus Kumar. “Maar de zichtbaarheid van India op dit soort podia helpt zeker.”
Balanceren tussen autonomie en openheid
De kern van Kumars betoog is dat regulering, innovatie en soevereiniteit geen tegenpolen hoeven te zijn. Europa kan strikte kaders hanteren en tegelijkertijd profiteren van wereldwijde technologische vooruitgang. Voorwaarde is wel dat autonomie niet wordt verward met isolatie.
“Complete technologische zelfvoorziening is niet realistisch”, zegt hij impliciet in lijn met bredere discussies op de AI-top. Maar strategische autonomie in combinatie met snelle adoptie is volgens hem wel degelijk haalbaar.
In dat spanningsveld – tussen regels en ruimte – zoeken Europese organisaties hun weg. Voor Hexaware is dat geen abstract debat, maar dagelijkse praktijk. “Regulering gaat niet weg”, besluit Kumar. “De vraag is hoe we die zo integreren dat zowel bedrijven als samenlevingen er beter van worden.”
