Aantal Belgische universitaire spin-offs verzesvoudigd

Belgische univer­si­teiten hebben de afgelopen 25 jaar een indruk­wek­kende sprong gemaakt in het valo­ri­seren van hun onderzoek: het aantal spin-offs is maar liefst verzes­vou­digd. Dat blijkt uit onderzoek van hardware-ontwik­ke­laar Comate, op basis van de gepu­bli­ceerde cijfers door de univer­si­teiten. Deze sterke groei van nieuwe bedrijven die univer­si­taire kennis omzetten in inno­va­ties, benadrukt het groeiende belang van een sterk innovatie-ecosys­teem en de cruciale rol van de maak­in­du­strie in België.

Spin-offs: van labo naar markt

Een spin-off is een nieuw bedrijf dat ontstaat uit een bestaande orga­ni­satie, zoals een univer­si­teit, onder­zoeks­in­stel­ling of groot bedrijf. ​ Sinds 2000 hebben Belgische univer­si­teiten 641 nieuwe spin-offs opgericht, een zesvou­dige toename ten opzichte van de periode daarvoor. Deze jonge bedrijven brengen veel­be­lo­vend weten­schap­pe­lijk onderzoek naar de markt, met een positieve impact op de Belgische economie door de creatie van nieuwe werk­ge­le­gen­heid en de ontwik­ke­ling van hoog­tech­no­lo­gi­sche innovaties.

De UGent, KU Leuven en Univer­sité de Liège zijn samen goed voor bijna 60% van de spin-offs, maar ook de kleinere univer­si­teiten UCL, UAnt­werpen, UHasselt, UMons en UNamur leveren een signi­fi­cante bijdrage.

De meeste spin-offs zijn actief in sectoren als biotech, medtech, indu­striële tech­no­logie, software (AI), ICT en energie.

Economische impact

Sander Van den dries, Director Comate: “Belof­te­volle onder­zoeks­re­sul­taten moeten de stap kunnen maken naar schaal­bare producten. Spin-offs zijn daarbij essen­tieel, omdat ze een belang­rijke brug slaan tussen onderzoek en innovatie. ​ Om een gezonde business case te ontwik­kelen, moeten spin-offs heel wat processen doorlopen: van het onder­zoeken van de markt­vraag en het creëren van kwali­ta­tieve proto­types tot het ontwik­kelen van producten die voldoen aan strenge inter­na­ti­o­nale regel­ge­ving en het vinden van een kosten­ef­fi­ci­ënte produc­tie­me­thode. Pas dan is econo­mi­sche impact mogelijk.”

Het succes van spin-offs hangt, naast van univer­si­teiten en inves­teer­ders, ook sterk af van ​ het ecosys­teem dat hen omringt.

Rudi Cuyvers, hoofd van de afdeling Spin-off & Innovatie van KU Leuven Research & Devel­op­ment (LRD): “Naast de univer­si­teiten en onder­zoeks­centra, spelen ook het bedrijfs­leven, de finan­ciële sector en de overheid een belang­rijke rol in het succes van spin-offs. Het is een én-én-verhaal. Het is cruciaal dat we als maat­schappij de verschil­lende elementen en actoren binnen het ecosys­teem verder blijven uitbouwen en versterken, om zoveel mogelijk waarde te creëren.”

Strenge selectiecriteria

Univer­si­teiten wagen almaar vaker de sprong met onder­ne­mende projecten die voor geves­tigde bedrijven soms te risicovol zijn. Toch blijft het over­le­vings­per­cen­tage van de Belgische spin-offs relatief hoog. Om te kunnen voldoen aan de strenge selec­tie­cri­teria bij de oprich­ting, wordt vaak een inten­sieve incubatie voorzien. Zowel wat de tech­no­lo­gi­sche haal­baar­heid betreft als de validatie van het markt­po­ten­tieel. Die incubatie fungeert als ​ een efficiënt selec­tie­me­cha­nisme en heeft een positieve impact op het overlevingspercentage.

Simon De Corte, spin-off adviseur bij UGent: “Waar spin-offs in het verleden voor­na­me­lijk reactief ontstonden op initi­a­tief van onder­zoe­kers die toevallig ervaring hadden in onder­nemen of zelfs externe onder­ne­mers, hanteren we nu een proac­tieve strategie. We scouten actief naar tech­no­lo­gieën met markt­po­ten­tieel en poten­tiële onder­ne­mers binnen de univer­si­teit, waarbij we ook nadruk­ke­lijk naar de onder­zoe­kers zélf kijken. De meer­der­heid van de spin-offs blijft komen uit tech­no­logie-gedreven onder­zoeks­ge­bieden, maar we moedigen ook spin-offs aan die actief zijn in meer diverse, soms minder voor de hand liggende domeinen, zoals bijvoor­beeld psycho­logie of taal- en letterkunde.”

De verzes­vou­di­ging van het aantal spin-offs in 25 jaar tijd toont aan dat onze univer­si­teiten de uitdaging van innovatie aangaan, zegt Didier Mattivi, Directeur ULiège-RISE (Recherche, Inno­va­tion, Support et Entreprises).

“Om de impact van deze dynamiek te versterken, is het essen­tieel dat het ecosys­teem dat onderzoek, inves­teer­ders, bedrijven en overheden verenigt, op één lijn blijft, zich aanpast en wendbaar is. Want spin-offs zijn niet alleen econo­mi­sche drijf­veren, ze zijn het tastbare bewijs van een maat­schappij die gelooft in de waarde van haar onderzoek en haar ontwik­ke­ling baseert op de intel­li­gentie en de durf van haar onderzoekers.”

Aantrekkelijkheid als ondernemende, innovatieve regio vergroten

De verzes­vou­di­ging van het aantal spin-offs aan de Belgische univer­si­teiten is positief, maar slechts het topje van de ijsberg.

“Er is een enorm poten­tieel aan onderzoek dat via spin-off-creatie zijn weg naar de markt zou kunnen vinden”, vertelt Sander Van den dries, Director Comate. “We moeten als maat­schappij nu vooral inves­teren in het creëren van maat­schap­pe­lijke impact met die onder­zoeks­re­sul­taten. Juist in deze onzekere tijden is het cruciaal om de stap naar innovatie te versnellen. Het versterken van het ecosys­teem rond spin-offs helpt onze aantrek­ke­lijk­heid als onder­ne­mende, inno­va­tieve regio te vergroten en zo inter­na­ti­o­naal talent aan te trekken en te behouden.”

Geïn­te­res­seerden in de volgende stappen voor het versterken van het Belgische spin-off-landschap kunnen zich nu al aanmelden voor het ronde­ta­fel­ge­sprek, geor­ga­ni­seerd door Comate. Dat zal binnen­kort plaats­vinden met o.a. politici, univer­si­teiten en onderzoekscentra.

Foto © Rob Stevens