De discussie rond Europese datasoevereiniteit wordt nog te vaak in uitersten gevoerd. Aan de ene kant is er de roep om volledige autonomie, los van niet-Europese technologie. En anderzijds klinkt de stem dat dit economisch en technologisch niet realistisch is. Beide standpunten bevatten een deel van de waarheid en net daar ligt de sleutel tot vooruitgang.
Digitale soevereiniteit is geen ideologisch project, maar een strategische oefening in risicobeheer, autonomie en waardecreatie op lange termijn. Europa heeft vandaag wel degelijk alternatieven. De vraag is dus niet langer óf ze bestaan. De echte vraag is of we bereid zijn om ze consequent, structureel en op schaal te omarmen, zelfs wanneer dat op korte termijn minder comfortabel is.
Maar we moeten ook erkennen dat volledige technologische onafhankelijkheid een illusie is in een geglobaliseerde digitale economie. Echte waardecreatie gebeurt vandaag in ecosystemen, niet in silo’s. Strategische autonomie betekent daarom niet uitsluiting, maar bewuste afhankelijkheid: weten waar je afhankelijk bent, waarom, en onder welke voorwaarden.
Kiezen voor Europees zonder competitief nadeel
En laten we eerlijk zijn: zolang Europese organisaties massaal blijven kiezen voor niet-Europese hyperscalers uit gewoonte, gemak of korte termijnoptimalisatie, blijft het debat over soevereiniteit grotendeels symbolisch. We kunnen geen strategische autonomie claimen zolang onze meest kritische data-infrastructuren structureel ver buiten Europa verankerd zitten.
De echte uitdaging voor Europa zit niet in het kopiëren van Amerikaanse of Chinese hyperscalers, en ook niet in het afschermen van onze markten. Het draait om het bouwen van vertrouwen, interoperabiliteit en duidelijke governance. Door het creëren van een kader waarin bedrijven kunnen kiezen voor Europese oplossingen zonder competitief nadeel en waarin die keuze ook effectief gemaakt wordt.
Drie hefbomen voor een soevereine Europese cloud
Wat vandaag ontbreekt, is geen technologie, maar consistentie en durf in adoptie. Als we vooruit willen, moeten we de discussie concreet maken. De sleutel tot een soevereine Europese cloud zit in drie duidelijke hefbomen.
Ten eerste moet Europa de handhaving van bestaande regelgeving versterken. Wetgeving zoals GDPR, de Data Act en NIS2 biedt al een stevig kader, maar zonder consequente en zichtbare handhaving blijft vertrouwen fragiel. Burgers en bedrijven moeten erop kunnen rekenen dat bescherming niet alleen bestaat op papier, maar ook afdwingbaar is in de praktijk.
Ten tweede moeten Europese aanbieders beter samenwerken en versneld innoveren. Alleen door krachten te bundelen, onder meer rond identiteitsbeheer en SaaS-oplossingen, kan Europa een geloofwaardig en competitief alternatief uitbouwen dat verder gaat dan infrastructuur alleen.
Ten derde ligt er een verantwoordelijkheid bij overheden en bedrijven zelf. Door bewust te kiezen voor Europese cloudoplossingen en die keuze structureel te verankeren in aanbestedingen, kunnen zij de markt richting geven en schaal creëren. Zonder vraag is er immers geen aanbod, en zonder schaal geen competitiviteit.
Een alternatief model voor de wereld
Digitale soevereiniteit vraagt geen emotionele reflex. Het vergt strategische maturiteit. Het vergt leiderschap dat verder kijkt dan efficiëntie op korte termijn en dat investeert in structurele veerkracht. Als we die stap durven zetten, kan Europa niet alleen zijn digitale toekomst veiligstellen, maar ook een alternatief model aanbieden aan de rest van de wereld: open waar mogelijk, beschermend waar nodig, en altijd gestuurd door waarden én realisme.
Maar laat ons ophouden met te doen alsof dit een puur theoretisch debat is. Voor beleidsmakers en CIO’s is elke keuze vandaag een positionering in een geopolitiek speelveld. Wie blijft kiezen voor afhankelijkheid onder het mom van efficiëntie, kiest impliciet tegen soevereiniteit. Soevereiniteit ontstaat niet in strategische presentaties of beleidsnota’s. Het ontstaat in contracten, architecturen en budgetten.
Niet vanaf morgen, maar nu al bij elke volgende beslissing. En precies daar wordt soevereiniteit nog te weinig gerealiseerd.
Cybersec Europeis het grootste cybersecurity-event van de Benelux. Op 20 en 21 mei 2026 verzamelen experts, innovators en besluitvormers in Brussels Expo om er twee dagen lang ideeën uit te wisselen over digitale risico’s en opportuniteiten.
Auteurs: Joost Daem (Secamo), Fabrice Hecquet (CyberXpert) & Peter Witsenburg (Member of the Board of Advisors bij Cybersec Europe)
