Zo ontwikkel je een goed AI governance-kader voor je organisatie

AI gover­nance, waarbij orga­ni­sa­ties vast­stellen hoe AI op een ethische en verant­woorde manier kan worden ingezet, wordt vaak ten onrechte enkel als onderdeel van bedrijfs­ethiek en IT gezien. Terwijl het juist onderdeel zou moeten zijn van de gehele orga­ni­satie. Voor ethisch AI-gebruik bestaat helaas geen univer­seel kader. De aanpak van AI gover­nance zal per orga­ni­satie verschillen en moet gebaseerd worden op de unieke bedrijfs­waarden, zakelijke strategie, markt(en) en risico-omgeving.

Daarbij is het belang­rijk dat orga­ni­sa­ties AI gover­nance niet als eenmalige imple­men­tatie zien. Het is juist een continue cyclus van evalueren, imple­men­teren, monitoren en vervol­gens aanpas­singen doen op basis van de nieuwste tech­no­lo­gieën en wetgeving. In de praktijk gaat dat bijvoor­beeld om: het monitoren van AI-tools, het aanpassen aan wijzi­gingen van de regel­ge­ving en stra­te­gi­sche prio­ri­teiten, en het verbe­teren van het proces door na te gaan wat wel en niet werkt.

Maar hoe zorg je er dan voor dat AI gover­nance een struc­tu­reel onderdeel van je orga­ni­satie wordt? De volgende drie stappen helpen hierbij:

Stap 1: Definieer een kader voor AI governance

Breng aller­eerst in kaart wat er allemaal deel moet uitmaken van je kader voor AI gover­nance. Het kan helpen om hiervoor naar bestaande juri­di­sche vereisten te kijken, zoals de EU AI Act. Door deze vereisten als basis te nemen, kunnen bedrijven duide­lijke richt­lijnen maken voor het gebruik van AI die passen bij hun eigen werk­om­ge­ving en die voldoen aan de wet.

Maar het is ook net zo belang­rijk om te bepalen wat geen onderdeel moet uitmaken van het AI gover­nance-kader. Moet elke nieuwe AI-toepas­sing bijvoor­beeld worden getoetst binnen dit kader? Er zijn hierbij geen goede of foute antwoorden. Het kan ook zomaar zijn dat een AI-tool die aan alle gover­nance-criteria voldoet, toch niet de beste fit is voor het vraagstuk dat je probeert op te lossen. 

Stap 2: Bouw governance in je bedrijfsprocessen in

Om ervoor te zorgen dat de AI gover­nance ook echt geïm­ple­men­teerd kan worden, is het belang­rijk om een simpele GAP-analyse uit te voeren waarin je de orga­ni­sa­to­ri­sche volwas­sen­heid op het gebied van AI checkt. Let hierbij op de gereed­heid van zowel de gehele orga­ni­satie als die van afzon­der­lijke teams. Zo moet de IT-afdeling wellicht nog de archi­tec­tuur voor AI klaar­stomen door de juiste toegangs­rechten in te stellen, terwijl de juri­di­sche afdeling moet kijken naar contrac­tuele bepa­lingen voor het gebruik van AI voor over­een­kom­sten met klanten en AI-leveranciers.

Bouw vervol­gens AI gover­nance in je bedrijfs­pro­cessen in. Vind het wiel hier niet opnieuw bij uit, maar kijk naar al bestaande controles en voeg AI-speci­fieke checks toe. Als je IT-afdeling bijvoor­beeld al goed­keu­rings­pro­cessen heeft voor bevei­li­ging en privacy van andere tools, kun je deze ook gebruiken voor AI-oplos­singen. Zorg daarnaast voor toezicht op de naleving van het AI-beleid, bijvoor­beeld door een auditor of een speciaal AI-beheer­team in te schakelen. Dit team kan helpen om de ethische stan­daarden te handhaven en trans­pa­rantie van algo­ritmes te waarborgen.

Stap 3: Zorg voor training en upskilling

Om AI goed in te kunnen zetten, is training van mede­wer­kers ontzet­tend belang­rijk. Ga hiervoor na welke vaar­dig­heden er momenteel nog ontbreken en selecteer een training die past bij de AI-oplos­singen die zij (gaan) gebruiken. Dat is ook belang­rijk op het gebied van compli­ance: maak een compli­ance- en gover­nance-training verplicht voordat mede­wer­kers aan de gang mogen met nieuwe AI-oplos­singen. Zodat zij een goed beeld hebben van het verant­woord gebruik van AI en het interne beleid hierover. Maar vergeet ook niet mede­wer­kers te blijven trainen, zodat de kennis en vaar­dig­heden op het gebied van AI altijd up to date blijven.

Balans tussen strategische visie en operationele praktijk

De uitda­gingen bij AI gover­nance zijn bij veel orga­ni­sa­ties hetzelfde. Niemand heeft het perfect voor elkaar en het enorme aanbod van tools, de veran­de­rende regel­ge­ving en de snelle ontwik­ke­lingen van deze tech­no­logie maakt kiezen er niet makke­lijker op. Het is als orga­ni­satie cruciaal om een gover­nance-kader te ontwik­kelen dat past bij de eigen situatie. Uitein­de­lijk vraagt een effec­tieve imple­men­tatie van AI gover­nance om de juiste balans tussen stra­te­gi­sche visie en opera­ti­o­nele praktijk. Dat zal het hele traject lang bijdragen aan gedegen veran­der­ma­na­ge­ment en succesvol en ethisch gebruik van AI.